2 ـ محمد بن موسى خوارزمى از درخشان ترين چهره ميان رياضيدانهاى مسلمين در تمدن اسلامى مى باشد كه در قرن سوم هجرى مى زيست و به هنگام تاسيس بيت الحكمه بغداد، خليفـه عـبـاسـى او را به رياست آن بـرگماشت . گفتنى است كه از خوارزمى به عنوان پدر رياضى و علم جبر ياد مى شود؛ چه او نخستين كسى بود كه رساله اى عربى در حساب و جبر نوشت و اعداد عربى را در آن بكار بـرد و به وسيله همـيـن رساله بـود كه فرهنگ رياضى بـه اروپـا راه يافت . در حقيقت اين كتاب وى« المختصر فى حساب الجبر والمقابله »در نزد اروپاييان فوق العاده اهميت يافت و تا قـرن هجدهم ميلادى مبناى مطالعـات رياضى اروپا و غرب بود؛ چرا كه كرمونى در ترجمه اين كتاب مى گويد : چنين تاليفى نخستين سنگ بناى تحقيقـات فـكـرى رياضى دانشمنـدان  غربى است كه پس از او آمده اند ...«فيليپ هتى مى گويد ::« خوارزمى برترين مردى است كه بزرگترين سهم را در تاثير فكر رياضى در قـرون وسطى بدست آورد». اما اثر مهم خـوارزمى در رياضيات كه نام او را جـاودانى ساخت ، همان كتاب الجبـر والمقابله است كه به زبان هـاى گـوناگون ترجمه شده و آنچـه در اروپاييان به آن « الگيـرا »مى گويند از اين كتاب گـرفته شده اسـت در واقع بايد گفت ، غربى ها استفاده از اعداد عربى يا هندى و همچنين استفاده از صفر را از مسلمانان و بخصوص از خوارزمى ياد گرفته اند و حتى كلمه « صفر »به همان صورت وارد زبان هاى اروپايى شد .

درباره اهمیت و ارزش آثار خوارزمی چنین آورده اند:
«« خوارزمی درخشانترین چهره در میان دانشمندانی بود که در دربار مأمون گرد هم آمده بودند. او کتب و آثاری را در علوم جغرافیا و نجوم تدوین نمود که سیصد سال بعد به وسیله آتل هارت انگلیسی به لاتین ترجمه و در اختیار علمای اروپا قرار گرفت»»
 3 ـ ابوالوفاء جوزجانى چهـره اى ديگر در رياضيات اسلامى است كـه در قرن چهارم مى زيست ..او كتاب « الجبـر والمقابله »خوارزمى را شرح نوشته و نخستين كسى است كه نظريه سينوس را در رابطه با مثلثات كروى تعميم داد . وى همچنين مفهوم ظل و ظل تمام (تانژانتو كتانژانت )،و قاطع و قاطع تمام را در مثلثات پديد آورد و رابطه نسبت هاى شش گانه مثلثاتى را بيان داشت .او كه اهل جوزجان نيشابور است ، تحصيلات رياضى خود را در نيشابور نزد بستگان خود شروع كرد وى در هر حال از مترجمان مشهور كتب رياضى يونانى به عربى و از جمله مـولفان بزرگ دوره خـودش مى باشد .تخصص او بيشتر در هنـدسـه و نجوم بوده و در هر دو علم بر معاصران خود اثر گذاشته است . همچنين جوزجانى در علم مثلثات ، خدمات شايانى به انجام رسانيد و اين دانش را به صورتى كاملتر درآورد و فرمولى براى جمع قوسها تهيه كرد . وی مسائل لاینحل هندسه کلاسیک را حل کرد و تحقیقاتی در اصول ترسیمات هندسی نمود که تا امروز هنوز کسی موفق به ارائه راه حل دیگری نشده‌است و از این حیث مسئله ابوالوفا در جهان مشهور است و اولین کسی است که مطالعات دقیقی درباره کره ماه انجام داد. کارهای وی در زمینه هندسه کروی با کاربرد در نجوم کروی شگرف بوده‌است.به پاس خدمات وی به جامعه علمی، نام وی بر روی گودالی بر کره ماه نهاده شده‌است

(ادامه دارد)